• lvb art / Lisanne van Brakel

# 1. Druk eraf, vertrouwen erbij!


Het eerste verhaal gaat over wat het kan opleveren als je de druk weghaalt ofwel je focus verlegt in de omgang met dieren.



Twee voorbeelden uit mijn ervaringen als dierverzorger op de kinderboerderij:

- De koeien borstelen.

- Wandelen met de ezels.


Eén voorbeeld uit mijn ervaring met een dier dat ik niet ken:

- Een hond uitlaten.


Hoewel ik de meeste dieren op de kinderboerderij (waar ik sinds 2018 werkzaam ben) aardig ken, blijf ik van ze leren. Soms zijn het totaal nieuwe lessen, soms zijn het opfrissertjes voor het geheugen, zo van: “Weet je het nog?”


De koeien borstelen

Afgelopen dinsdagochtend pakte ik de tas met poetsspullen voor de koeien en liep daarmee naar het weiland van de koeien Evelien (de oudste en een Witrik), Saartje en Marike (beiden Lakenvelders, waarvan Marike op dit moment drachtig is). Eerlijk gezegd was het voor mij weer even wennen om tijd door te brengen met de koeien (uiteindelijk heb ik ruim anderhalf uur met hen doorgebracht), want ik had er de laatste tijd niet meer zoveel mee gedaan. Op de boerderij werken veel dierverzorgers en dat houdt in dat er verschillende mensen tijd doorbrengen met de dieren, waardoor dingen soms nog sneller zijn gedaan dan je doorhebt. Maar deze keer was het borstelen van de koeien, c.q. ‘quality time’, aan mij besteed.

En omdat ik weer even moest wennen, liep ik meteen op Evelien af, waarvan ik wist dat zij er ontzettend dol op is om geborsteld te worden. Ze lag lekker ontspannen in een bad van bladeren, te herkauwen.


Zoals ik vaak doe als ik opnieuw contact maak met een dier, liet ik Evelien aan mijn hand ruiken en ook aan de borstel waarmee ik haar zou verwennen. Een diepe zucht liet ze los nadat ze haar neus naar mijn hand en de borstel had gebracht, waardoor ik het idee had dat ze herkende wat er zou gaan gebeuren en ik kon beginnen. Ze bleef liggen en het viel me op dat als ik met de borstel over de zijkant van haar buik wreef, ze haar lichaamsgewicht verplaatste, zodat ze bijna plat leek te gaan liggen. Ze keek af en toe naar mij en hoe dichter ik bij haar hoofd borstelde, hoe meer ze haar oogleden liet zakken. Een goed teken, ook al was ik op mijn hoede. Omdat ze ieder moment zou kunnen opstaan of een onverwachte beweging kon maken, wist ik dat ik beter niet kon gaan zitten, omdat ik me dan minder snel kon verplaatsen. Dus ik bleef gehurkt en zo nu en dan liep ik om haar heen om een ander lichaamsdeel te borstelen. Langzaam maar zeker maakte het ‘onwennige’ gevoel in mij plaats voor ontspanning. Evelien en haar kuddegenoten straalden immers een oase van rust uit.

Toen ik me ontspannen genoeg voelde en Evelien een aardig tijdje had verwend met een lekkere borstelbeurt en massage, besloot ik om het meest terughoudende lid van de kudde te benaderen; Saartje.


Saartje is de dochter van Marike en in de omgang met mensen is ze vaak wat schuw. Haar ogen waren groot toen ze aan mijn hand en de borstel rook. Ik was benieuwd of ik haar zou kunnen geruststellen toen ik de geur van Evelien aan mijn handen had. Ze liet zich aanraken over haar hals (af en toe wisselde ik de borstel af door met mijn hand over het koeienlichaam te aaien, zodat ik haar bewegingen beter kon voelen), maar naarmate ik in de buurt van haar buik kwam, stapte ze achteruit. Genoeg voor dit moment, dacht ik. Ik wilde haar niet ‘overprikkelen’. Ik wist overigens niet of ik teveel voor Saartje aan het invullen was, maar één ding wist ik zeker en dat was dat ik haar gedoseerde aandacht wilde geven, dus niet teveel in één keer.


Ook voor mezelf was het even voldoende en ging ik door naar Marike, die net als Evelien op de grond lag te herkauwen. Er klonk een diepe zucht toen Marike aan mijn hand en de borstel had geroken; het was dezelfde reactie als die van Evelien. Ik voelde me al aardig op mijn gemak bij de koeien en begon daarom haar voorhoofd te masseren (haar voorhoofd beschouw ik als een tamelijk kwetsbare plek, omdat ze daar als het ware een ‘dode hoek’ heeft. Ze kan niet zien wat er vlak voor haar neus gebeurt, maar ze kan het wel voelen. Dat betekent dat dit een manier is om erachter te kunnen komen of ze me vertrouwt).

Ze liet alles toe, zelfs het aaien over haar buik waar haar kalfje in aan het groeien was. Wel deed ik dit laatste heel voorzichtig, want ik wist niet hoe gevoelig zo’n drachtige buik zou kunnen zijn. Ook bij Marike nam ik een diepe rust waar.

Een voorbijganger complimenteerde me terwijl ik ijverig aan het borstelen en masseren was. “Hoe zijn de koeien?” vroeg ze daarna. Waarop ik antwoordde: “Ze zijn heel rustig.”


Tijdens het borstelen van de koeien voelde ik in het begin wat spanning in mijn lichaam, mede doordat ik het borstelen graag goed wilde doen (ik legde druk op mezelf), maar naarmate de tijd vorderde die ik met de koeien doorbracht (ik raakte gerustgesteld doordat de koeien rustig waren), voelde ik meer vertrouwen in de dieren en in mezelf, waardoor ik zelfs nog een keer terugging naar de koe Saartje en erin slaagde om, met de rust in mezelf en het geven van complimenten aan Saartje, één volledige kant van Saartje’s lichaam te borstelen, zelfs toen ze in het gras lag.

De alerte en gespannen stand van haar ogen transformeerde in een blik van welbehagen.

En toen we dit samen voor elkaar kregen, stopte ik met de activiteit. Zo probeerde ik te voor-komen dat de activiteit te lang duurde en Saartje misschien teveel overprikkeld zou raken.

Ik wist niet zeker of dat daadwerkelijk gaande was, maar omdat ik wist dat zij sneller geneigd is om zich zenuwachtig te voelen, leek het me goed om het contact met haar kort

en toch aangenaam te houden. Het zou mooi zijn als ze hieraan een positieve herinnering overhield.


Wandelen met de ezels

Diezelfde dinsdag maakte ik een wandeling met de ezels Anne en Dora. Een dinsdag werken op de kinderboerderij zou niet compleet zijn zonder dat ik met de ezels heb gewandeld!

Het is een vaste activiteit geworden en ontstond al in een vroeg stadium van mijn functie als dierverzorger op de kinderboerderij. Door veel vallen en weer opstaan ben ik zover gekomen dat ik de ezels geheel zelfstandig kan begeleiden en dat ik me (sinds ik vaker op de boerderij was in de periode dat ik aan het schilderij van Lotte werkte, de Tinkermerrie van de boerderij) steeds meer in de schoenen voel staan van een sterke leider van de kudde die ervoor moet zorgen dat de wandeltocht veilig verloopt. En het interessante is dat geen wandeling met dezelfde ezels hetzelfde is!

Zo leek het alsof de ezels de afgelopen dinsdag minder gemotiveerd waren om een flink eind te wandelen. Steeds stonden zij stil. Met geduld, vriendelijke “kom maar”-uitnodigingen en een lichte druk op het touw probeerde ik de ezels aan te moedigen om de wandeltocht te ver-volgen. Daar stonden we dan; de ezels waren nog niet overtuigd. Totdat er een paar mensen voorbij liepen. Eén van hen vroeg aan me of de ezels niet meer verder wilden. “Ja, ze zijn ermee gestopt,” antwoordde ik, “maar ze komen wel weer in beweging.”

En precies toen ik dat laatste zei, kwamen de ezels daadwerkelijk in beweging! Wat gebeurde hier? Ik voelde even geen druk meer om de ezels te overtuigen, omdat mijn focus van de ezels naar de mensen ging. Ondertussen had ik mijn vertrouwen uitgesproken. Het vertrouwen dat de ezels wel weer met me mee zouden gaan.


Een hond uitlaten

Tijdens de meest recente ontmoeting met een kennis van me, vroeg mijn kennis me of ik het goed vond dat ze haar hond Rami, in mijn aanwezigheid, leerde om het blaffen af te leren als er een vreemde op haar terrein was. Ja hoor, dat vond ik goed.

De prachtige witte wolfachtige hond kwam inderdaad blaffend op me af toen mijn kennis daarmee op het terrein verscheen. Toch luisterde Rami al heel goed naar commando’s als ‘zit’ en ‘naast’ en ‘terug’. Elke keer als Rami gehoorzaamde, kreeg ze een brokje. Ik mocht haar ook een brokje geven toen Rami uit zichzelf toenadering zocht en ze met haar neus mijn hand aanraakte.


Even later vroeg mijn kennis me of ik Rami wilde uitlaten, waarbij zij zelf achter ons aan zou lopen. Dat leek me een leuke ervaring. Ik kreeg een aantal brokjes om in mijn jaszak te doen en aan Rami te geven wanneer het moment daar was. De wandeling ging vrij vlot; we liepen letterlijk in een sneller tempo dan ik normaliter loop. Ik had de indruk dat deze activiteit nog wat onwennig was voor ons beiden. Op de momenten dat Rami haar aandacht verloor en van mijn zijde week, zei ik met een kalme, vriendelijke stem: “Rami, kom maar.” Rami keek naar me en bleef naast me lopen. Als ze me wilde inhalen, trok ik zachtjes met korte rukjes aan de riem, waardoor ze weer naast me liep. Dit ging goed, waardoor ik een stapje verder durfde. Ik koos ervoor om abrupt stil te staan en Rami te laten zitten. Op het commando ‘zit’ ging ze zitten en ik gaf haar meteen een brokje. Ik was benieuwd in hoeverre Rami me zou volgen als ik verder niets zei en puur met mijn lichaamstaal zou ‘spreken’. Dat werkte ook, want Rami volgde. Ik ging een flauwe bocht om, een heuveltje op waar een bankje stond, en Rami volgde. Ik ging op het bankje zitten en vroeg Rami om ook te zitten. Dat deed ze heel netjes, waardoor ik haar weer een brokje gaf. Daarna legde Rami één van haar voorpoten op mijn been.


Tijdens het zitten op het bankje had ik even de mogelijkheid om mijn focus te verleggen, van de hond naar het landschap dat voor me lag. Ik hoorde de vrachtwagens op de aangrenzen-de snelweg in de verte, maar ik had deze over het hoofd gezien doordat ik erin opging om te kijken naar de weilanden, de bomen en de windmolens. In de tussentijd zocht Rami contact bij haar baasje, maar haar baasje vroeg haar om zich weer naar mij te wenden. Ik vroeg Rami weer te gaan zitten en dat deed ze weer heel goed. Daarna vervolgden we onze wandeling en toen we klaar waren, gaf ik Rami mijn laatste brokje, gevolgd door aaitjes en complimenten.

Ook in dit voorbeeld voelde ik me licht gespannen, want de hond was nieuw voor mij en ik was nieuw voor de hond. En toch probeerde ik zo rustig mogelijk te zijn in mijn stem en mijn houding. Ik negeerde mijn zenuwen niet, maar ik koos ervoor om duidelijk te zijn naar de hond. Ik voelde me zowat dezelfde leider als wanneer ik met de ezels wandel.

Ook door deze nieuwe ervaring, een wandeling met een onbekende hond, kreeg ik de bevestiging hoeveel ik al gegroeid ben in mijn zelfverzekerdheid en communicatie naar de dieren.


Tot slot...


Om terug te komen op wat het kan opleveren als je de druk weghaalt ofwel je focus verlegt in de omgang met dieren, kan ik veronderstellen dat ik hierin, als mens, zelf de regie heb.

Ik kan ervoor kiezen om de rust zelve te zijn (alles laten zijn zoals het is) en ik kan ervoor kiezen om spanning of zenuwen te voelen (wat vaak voortkomt uit onzekere gedachten). Beiden kunnen, zelfs tegelijkertijd, aanwezig zijn en beiden zijn menselijk. Het overkomt me wel eens dat men tegen me zegt dat ik zo rustig ben. Echter betekent de kalme indruk die ik wek niet altijd dat ik me vanbinnen net zo ontspannen voel. En dieren zijn er meesters in om precies díe tegenstelling haarfijn op te merken.

Veel mensen, inclusief ik, zijn geneigd om de minder aangename gevoelens en emoties weg te willen sturen. Maar juist door te erkennen dat ze er zijn en tegen jezelf te zeggen dat ze er mogen zijn, lijkt het op de één of andere manier dat de minder fijne gevoelens en emoties langzaam wegebben. Waarschijnlijk omdat er dan gehoor aan is gegeven. En dáármee kun je verder komen.

31 keer bekeken0 reacties